خلاصه مدیریتی و پیشگفتار
تحولات کشاورزی
اهمیت آبزیپروری
امنیت غذایی پایدار
پتانسیل ایران
در دوران معاصر صنعت کشاورزی در حال تجربه تحولات بنیادینی است؛ تحولاتی که از یک سو ناشی از فشارهای زیست محیطی و کمبود منابع طبیعی و از سوی دیگر متأثر از رشد جمعیت، تغییر الگوی تغذیه و پیشرفتهای فناورانه در عرصه تولید و مدیریت منابع است. در این میان آبزی پروری به عنوان یکی از پرشتابترین شاخههای تولید غذایی در جهان شناخته میشود، به ویژه آبزی پروری در محیطهای دریایی و فراساحلی با اتکا به فناوریهای نوین در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی امنیت غذایی پایدار و اقتصاد آبی آینده است.
ایران با برخورداری از مرزهای آبی گسترده در شمال و جنوب، اقلیم متنوع، ظرفیتهای بیولوژیک غنی و موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، واجد مزیتهای بالقوه فراوانی برای توسعه این صنعت است. با این حال دستیابی به مزیت رقابتی در بازارهای بینالمللی، ارتقای بهرهوری منابع و تضمین بازگشت اقتصادی در پروژههای آبزی پروری مستلزم نگاهی مبتنی بر تجربههای جهانی، سیاستگذاری هوشمندانه و سرمایهگذاری هدفمند است.
گزارش پیش رو با هدف پاسخگویی به همین نیاز تدوین شده است. در این مطالعه تلاش شده تا با بهرهگیری از روشهای تطبیقی دادهمحور و سیاستمحور، تجارب کشورهای منتخب و شرکتهای پیشرو جهانی در صنعت آبزی پروری مورد واکاوی قرار گیرد. تمرکز اصلی گزارش بر الگوهای موفق در پرورش ماهی در قفس، توسعه زنجیره ارزش، ساختار حکمرانی و مقرراتگذاری، نقش فناوریهای نوظهور و شیوههای تأمین مالی و تسهیل سرمایهگذاری بوده است.
این گزارش نه تنها برای نهادهای سیاستگذار بلکه برای فعالان اقتصادی، صندوقهای سرمایهگذاری، شرکتهای دانشبنیان و بازیگران زنجیره تأمین در صنعت شیلات میتواند به مثابه یک نقشه راه عملیاتی و تحلیلی مورد استفاده قرار گیرد. امید است که با اتکا به دادهها، تحلیلها و پیشنهادهای ارائه شده در این اثر، مسیر توسعه دانشبنیان و صادراتمحور صنعت آبزی پروری دریامحور در ایران با شتاب بیشتری دنبال شود.
حمید ذوالفقاری - مدیر عامل
مقدمه خلاصه مدیریتی
در دنیای امروز امنیت غذایی به یکی از مهمترین دغدغههای جهانی تبدیل شده است. چالشهایی نظیر رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، کمبود منابع آب و خاک و نابرابریهای اقتصادی اهمیت غذاهای آبی را به عنوان منبعی غنی از پروتئین، اسیدهای چرب امگا ۳ و مواد مغذی برجسته کرده است. صنعت آبزی پروری به دلیل بهرهوری بالا و ردپای زیستمحیطی پایین نقش کلیدی در تأمین رژیمهای غذایی سالم، کاهش فقر و بهبود تغذیه جهانی ایفا میکند. ایران در میانه موجی ایستاده که آبزی پروری را از یک رشته فرعی به ستون امنیت غذایی دنیا بدل کرده است. داشتن سواحل شمالی و جنوبی، موقعیت ترانزیتی و بازار تشنه منطقه مزیتهایی است که کمتر کشوری هم زمان در اختیار دارد. این گزارش توضیح میدهد چگونه میتوان این مزیتها را به سود صادراتی پایدار تبدیل کرد. همچنین با بررسی تطبیقی عملکرد کشورهای پیشرو و شرکتهای شاخص راهکارهایی برای توسعه صنعت آبزی پروری در ایران ارائه میدهد با تأکید بر فرصتهای ناشی از منابع دریایی، موقعیت جغرافیایی ممتاز و ظرفیتهای انسانی و علمی کشور.