اولین CVC بانکی کشور چگونه شکل گرفت؟
روایت یک مسیر قانونی که به یک نهاد اجرایی رسید
شکلگیری اولین CVC بانکی کشور نه یک تصمیم ناگهانی بود و نه یک اقدام نمادین. این اتفاق زمانی رخ داد که یک امکان قانونی، به مرحله اجرا رسید و زمینه ایجاد یک نهاد واقعی فراهم شد.
این متن، روایت همین مسیر است؛ مسیری که از قانون آغاز شد و به تاسیس و فعالیت یک صندوق انجامید.
پیش از قانون جهش: محدودیت اصلی چه بود؟
تا پیش از تصویب قانون جهش تولید دانشبنیان، بانکها ابزار قانونی روشنی برای ورود به سرمایهگذاری خطرپذیر نداشتند.
نقش بانکها عمدتا در چارچوب تسهیلات، ضمانتنامه و ابزارهای مالی متعارف تعریف میشد و سرمایهگذاری در طرحهای نوآورانه، از نظر مقررات بانکی جایگاه شفافی نداشت.
در عمل، مسئله نبود علاقه یا انگیزه نبود؛
مسئله این بود که چنین فعالیتی از نظر قانونی قابل اتکا و دفاعپذیر نبود.
نقطه تغییر: ماده ۱۸ قانون جهش تولید دانشبنیان
با تصویب ماده ۱۸ قانون جهش تولید دانشبنیان، این وضعیت تغییر کرد.
در این ماده تصریح شد که سرمایهگذاری مشترک بانکها با صندوق نوآوری و شکوفایی در طرحهای مصوب، بهعنوان فعالیت بانکی تلقی میشود و برای آن دوره مشخص خروج نیز تعریف شده است.
این اصلاح، مسیر تازهای باز کرد:
بانکها توانستند سرمایهگذاری را در قالبی مشخص، نظارتپذیر و منطبق با الزامات بانکی دنبال کنند.
نقش بانک پاسارگاد
پس از ایجاد این چارچوب قانونی، همه بانکها با امکان مشابهی مواجه شدند؛ اما بانک پاسارگاد تصمیم گرفت زودتر وارد مسیر اجرا شود.
این تصمیم به معنای ورود به فرآیندی زمانبر بود:
- بررسی و تفسیر دقیق الزامات قانونی
- هماهنگی با سازوکارهای نظارتی
- و طراحی ساختاری که هم با منطق سرمایهگذاری خطرپذیر سازگار باشد و هم با الزامات بانکی
فاصله قانون تا اجرا
میان تصویب قانون جهش تولید دانشبنیان در سال ۱۴۰۱ و تاسیس صندوق در سال ۱۴۰۳، حدود دو سال فاصله وجود داشت.
این بازه صرف آمادهسازی بستر اجرایی شد؛ از بررسی در شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان تا انطباق با ملاحظات بانک مرکزی و نهاییسازی ساختار حقوقی صندوق.
تاسیس صندوق
در ۲۲ آبان ۱۴۰۳، صندوق پژوهش و فناوری خطرپذیر شرکتی نوآوری پاسارگاد تاسیس شد.
در این مرحله، چارچوب نهادی صندوق مشخص شد: ساختار حقوقی، سرمایه اولیه و حوزههای تمرکز.
از این نقطه به بعد، ایده ورود بانک به سرمایهگذاری خطرپذیر، شکل یک نهاد مشخص و قابل ارجاع به خود گرفت.
صدور مجوز فعالیت
در ۳ بهمن ۱۴۰۳، مجوز فعالیت صندوق توسط کارگروه دائمی شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان صادر شد.
این مرحله، آغاز رسمی فعالیت اجرایی صندوق بود و امکان ورود عملی به سرمایهگذاری را فراهم کرد.
افتتاح رسمی
در ۳۱ فروردین ۱۴۰۴، صندوق بهصورت رسمی افتتاح شد.
این رویداد، بیش از آنکه نقطه شروع باشد، اعلام عمومی پایان مسیر تاسیس و اخذ مجوز و آغاز حضور رسمی صندوق در زیستبوم نوآوری کشور بود.
جمعبندی
داستان اولین CVC بانکی کشور، داستان همزمان شدن قانون، تصمیم و اجراست.
زمانی که چارچوب حقوقی شفاف شد و یک بانک تصمیم گرفت آن را به ساختار عملیاتی تبدیل کند، امکان شکلگیری نهادی فراهم شد که سرمایهگذاری را در قالبی حرفهای و منطبق با نظام بانکی دنبال میکند.
این تجربه نشان داد که با طی درست مراحل قانونی و اجرایی، میتوان نقش بانکها را فراتر از ابزارهای سنتی تعریف کرد و آن را به بخشی از جریان سرمایهگذاری نوآورانه کشور متصل نمود.